Wypalenie zawodowe jako efekt niedopasowania pracownika do warunków pracy

Dane empiryczne pokazują, że warunki pracy bezpośrednio wpływają na emocjonalne wyczerpanie, natomiast zasoby określonej jednostki w pewnym zakresie warunkują proces depersonalizacji oraz spadek poczucia osiągnięć zawodowych (Maslach, 1998). Źródła wypalenia zawodowego możemy zatem podzielić na czynniki indywidualne i czynniki organizacyjno-struktoralne. Odpowiednie dopasowanie czynników indywidualnych i organizacyjno-strukturalnych warunkuje harmonijność współdziałania i przystosowania pracownika do określonych warunków pracy, wpływa na jego rozwój osobisty i zawodowy oraz satysfakcję z pracy. Dzięki temu kształtuje się gotowość do wykonywania określonej pracy i zaangażowanie w nią. Czym są zatem czynniki indywidualne i organizacyjno-strukturalne według Ch. Maslach?

 

Indywidualne źródła wypalenia zawodowego.

 

 Jest to rodzaj wypalenia, które leżą w samej jednostce. Możemy do nich zaliczyć osobowość jednostki, jej system wartości i przekonań, sposób rozumienia i interpretowania przez nią świata, doświadczane przez nią emocje, problemy, rozterki, niepowodzenia i sukcesy, czynniki, które motywują ją do pracy, niedostatki zasobów osobistych takie jak np. brak umiejętności radzenia sobie ze stresem, podejmowania decyzji, niski poziom kompetencji zawodowych i interpersonalnych, asertywność, poziom niezależności osobistej, umiejętność efektywnej komunikacji, empatycznej rozmowy, poziom empatii, umiejętność pomocy innym i rozwiązywania różnorodnych problemów czy sieć wsparcia społecznego, czyli bliskie osoby, którym pracownik może się wyżalić, z którymi może porozmawiać o swoich problemach i od których może otrzymać wsparcie.

 

Organizacyjno-strukturalne źródła wypalenia zawodowego.

 

 Jest to nic innego jak obciążenia w pracy, które według Maslach wynikają z nadmiaru konfliktów społecznych i z przeciążenia nadmiarem obowiązków.

 

Wypalenie zawodowe jest więc przez Ch. Maslach rozumiane jako efekt niedopasowania, jaki zaistniał pomiędzy pracownikiem a pracą w sześciu wymiarach: obciążenie pracą, zakres kontroli, wynagrodzenie, relacje społeczne i poczucie przynależności do wspólnoty, sprawiedliwość oraz wartości. Więcej na temat wypalenia zawodowego przeczytasz na inych artykułach blogowych.

 

  • Nadmierne obciążenie pracą występuje wtedy, gdy stawiane przed pracownikiem wymagania przekraczają jego możliwości. Sytuacja taka może mieć miejsce wówczas, gdy oczekuje się od jednostki, aby zrobiła zbyt wiele rzeczy w zbyt krótkim czasie, przy braku odpowiednich środków i warunków do realizacji tych zadań. Pracownik czuje się wtedy przeciążony i nie ma przestrzeni na to, aby mógł wypocząć i zregenerować swoje siły.
  • Brak dostatecznej kontroli i współdecydowania występuje wtedy, gdy ludzie nie mają dostatecznej możliwości wpływania na swoją pracę, nieustannie podlegają monitoringowi i mają ograniczoną możliwość dokonywania wyborów, decydowania i samodzielnego rozwiązywania problemów zawodowych. Co więcej, uzyskiwane w pracy efekty nie są współmierne do włożonego przez pracownika wysiłku.
  • Niedostateczne wynagrodzenie występuje wtedy, gdy gratyfikacja związana z wykonywaną pracą nie spełnia oczekiwań pracownika. Pracownik czuje się wtedy niedoceniany i niezadowolony. Zwiększa się też jego subiektywne poczucie niedopasowania w pracy. Przez gratyfikację rozumiemy tutaj zarówno wynagrodzenie finansowe i świadczenia socjalne, jak i wyrazy uznania, wewnętrzne poczucie satysfakcji, że zrobiło się coś ważnego i dobrego i duma z własnych dokonań.
  • Rozpad poczucia przynależności do wspólnoty występuje wtedy, gdy w środowisku pracy pojawia się dużo nierozwiązanych konfliktów, które narastają, niszcząc poczucie wspólnoty i przynależności. Konflikty te niszczą relacje społeczne, prowadzą do frustracji i wzajemnej wrogości. Obniża się gotowość do podtrzymywania pozytywnych kontaktów, maleje też niezmierne ważne wsparcie społeczne, które brak przyczynia się do rozwoju wypalenia zawodowego. 
  • Brak sprawiedliwości występuje wtedy gdy w firmie nie ma wyraźnych i jasnych zasad oraz reguł zapewniających wzajemny szacunek, uznanie i poczucie sprawiedliwości. Brak sprawiedliwości może objawiać się stronniczością przełożonych w zakresie oceny lub wynagradzania, nierównomiernym rozłożeniem obowiązków w pracy czy niesprawiedliwym wynagradzaniem pracowników. Brak możliwości obrony i dochodzenia swoich racji prowadzi do poczucia skrzywdzenia i niesprawiedliwości.
  • Konflikt wartości występuje wtedy, gdy wymogi stawiane w pracy są rozbieżne z osobistymi standardami i wartościami pracownika. Mamy z tym do czynienia wtedy, gdy jednostka jest przymuszana do oszustw i kłamstw, zatajania prawdy czy do innych nieetycznych działań. Konflikt wartości pojawia się również wówczas, gdy zachodzi rozbieżność pomiędzy wzniosłym przesłaniem ze strony przełożonych a codziennie stosowaną praktyką. Nie bez znaczenia mogą też być ukryte i niejasne cele oraz zamierzenia przełożonych czy właścicieli firmy.

Chcesz sprawdzić czy jesteś wypalony? Wypełnij formularz diagnostyczny dostępny tutaj

 

Powyżej wyodrębnione formy niedopasowania pomiędzy pracownikiem a warunkami pracy nie są od siebie niezależne, mogą się przenikać i wzajemnie warunkować. Chroniczne niedopasowanie pomiędzy warunkami pracy a zasobami danej jednostki w powyższych wymiarach powoduje narastanie frustracji, napięcia i stresu, pojawia się wyczerpanie, co w konsekwencji skutkuje wypaleniem zawodowym. Pomoc psychologa w niektórych przypadkach może okazać się na wagę złota

 

Sesja psychologiczna - Aleksandra Rychlik-Traczyk

Jestem psychoterapeutką w trakcie szkolenia w czteroletnim kursie psychoterapii systemowej w nurcie integracyjnym w Szkole Psychoterapii Dialog.

W pracy terapeutycznej z dorosłymi bardzo pomaga mi doświadczenie z biznesu oraz podejście systemowe. Niejednokrotnie trafiają do mnie klienci doświadczający kryzysu, którego przyczyny leżą pomiędzy obszarem rodzinnym a zawodowym. Jednocześnie doświadczenie w roli coacha pozwala pracować z klientami, których celem jest rozwój osobisty i zawodowy.

Zapraszam osoby borykające się z obniżonym nastrojem, depresją, mające poczucie, że sobie nie radzą, potrzebujące wsparcia w obszarze znalezienia work - life balance, są wystawione na dużą ilość stresu, które mają w życiu codziennym dużo poczucia winy i poczucia bycia „niewystarczającym", przeżywające kryzys psychiczny. 

UMÓW WIZYTĘ

Zapisz się do newslettera aby otrzymać materiały promocyjne oraz informacyjne